كه بر سر امتهاى گذشته به جرم كفر ورزيدنشان به پيغمبرشان فرستاد ، و اين آيه در مقام تعجب است كه با اينكه چنين علمى دارند چگونه باز به تو كفر مىورزند . و جمله * ( « وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقابِ » ) * ، يا جمله اى است استينافى ( نو ) و يا جمله اى است حاليه ، كه سبب شگفتآورى درخواست عذاب ايشان را افاده مىكند و مىرساند كه پروردگار تو داراى رحمت واسعه اى است كه مردم را در جميع احوالشان و حتى در حال ظلمشان شامل است ، هم چنان كه داراى غضبى شديد است ، و با اينكه رحمت او بر غضبش پيشى دارد پس چرا از رحمت واسعه او و مغفرتش اعراض مىكنند ، و در خواست عذاب شديد او را مىنمايند ، و در اين باره عجله هم مىكنند ؟ راستى اين امر عجيبى است ! از اين معنا كه سياق ، آن را افاده مىكند چند نكته استفاده مىشود : اول اينكه : تعبير به كلمه « ربك » براى افاده اين جهت است كه ايشان چون مشرك و بتپرستند خداى تعالى را رب خود نمىدانند ، و در ميان ايشان تنها رسول خدا ( ص ) است كه خدا را رب خود مىداند . دوم اينكه : مراد از مغفرت و عقاب ، اعم از مغفرت و عقاب دنيوى و اخروى است چون مشركين در سيئه و عقوبت دنيوى عجله مىكردند ، هم چنان كه « مثلات » هم كه خدا در جوابشان فرمود : اقوام قبل از ايشان را از بين برد ، عقوبتهاى دنيوى بوده ، كه بر ايشان نازل مىشده . علاوه بر اين ، عفو و مغفرت اختصاص به بعد از مرگ و يا روز قيامت ندارد ، و همچنين آثار آن دو نيز تنها مختص به قيامت نيست ، و قبلا هم مكرر از نظر خواننده محترم گذشت كه : خداوند تعالى مىتواند مغفرت خود را گسترده و دامنه اش را وسيع كند ، و هر كه را بخواهد بيامرزد ، حتى شامل ظالم هم در حين ظلمش بشود ، و در صورتى كه حكمت اقتضاء كرد او را نيز آمرزيده ، مظلمه اش را جبران كند ، هم چنان كه مىتواند عقاب نمايد ، كما اينكه فرمود : « إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » « 1 » . و بخاطر همين نكته بود كه خداى تعالى از مورد مغفرت به « للناس » تعبير كرد و نفرمود : « للمؤمنين » و يا « للتائبين » و يا امثال آن . بنا بر اين ، هر فردى از افراد بشر بدون استثناء ملتجى به رحمت خدا گردد و از او مغفرت بخواهد او مىتواند ، وى را بيامرزد ، حال چه كافر

--> ( 1 ) اگر آنان را عذاب كنى پس آنان بندگان تواند ، و اگر آنان را ببخشى پس همانا تو عزيز و حكيمى . سوره مائده ، آيه 118 .